Rośliny z rodzaju Thymus są powszechnie wykorzystywane jako przyprawy, a także jako rośliny lecznicze. Wyciągi z tymianków wchodzą w skład środków wykrztuśnych. Olejek tymiankowy posiada, potwierdzone wieloma badaniami, właściwości bakterio- i grzybobójcze. Olejki oraz ekstrakty z wielu roślin z rodzaju Thymus wykorzystywane są w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym i perfumeryjnym oraz jako przyprawy i konserwanty w różnorodnych produktach żywnościowych.

Thymus caramanicus (Tymjest jednym z 14 gatunków w obrębie rodzaju Thymus występujących w Iranie. Tradycyjna medycyna tamtejszych regionów wykorzystuje liście tej rośliny w leczeniu reumatyzmu, problemów skórnych oraz jako środek antybakteryjny.

W skład olejku eterycznego z Thymus caramanicus wchodzi głównie karwakraol (86%), tymol (3,3%), p-cymen (3,2%), alfa-teropinen (1,8%) oraz borneol (1,3%). Ziele tymianku zawiera także garbniki, flawonoidy, kwasy organiczne, liczne sole mineralne oraz triterpeny.

Do zbadania aktywności antyoksydacyjnej in vitro: olejku, ekstraktu metanolowego (ekstrahowanego chloroformem w celu uzyskania polarnych i niepolarnych ekstraktów) i samego karwakrolu wykorzystano dwie metody.

Pierwsza metoda była oparta o neutralizację rodnika DPPH. Natomiast druga metoda polegała na określeniu ochronnego wpływu olejku, ekstraktu metanolowego i karwakrolu na proces utleniania beta-karotenu pod wpływem nadtlenków kwasu linolowego. W doświadczeniu tym, rodniki powstające z kwasu linolowego w procesie autooksydacji powodowały degradację beta-karotenu, czego wynikiem było jego odbarwienie. W obu metodach, aktywność przeciwrodnikowa tymianku została porównana z butylowanym hydroksytoluenem (BHT), wykorzystywanym powszechnie, syntetycznym antyoksydantem.

W teście z rodnikiem DPPH najwyższą aktywność antyoksydacyjną wykazała frakcja polarna wydzielona z ekstraktu metanolowego (IC50 = 43.0 lg/ml), co przewyższyło także aktywność przeciwutleniacza syntetycznego BHT (IC50 = 19.7 lg/ml). W przypadku drugiej metody z wykorzystaniem beta-karotenu, olejek eteryczny i niepolarne frakcje ekstraktów wykazały znaczącą inhibicję procesu autooksydacji kwasu linolowego, odpowiednio: 79% i 84,4%. Wartości te były tylko nieznacznie niższe w porównaniu do BHT (93,3%).

Otrzymane wyniki aktywności antyoksydacyjnej T. caramanicus są porównywalne z innymi, badanymi pod tym względem, gatunkami z rodzaju Thymus. Działanie przeciwrodnikowe tej rośliny, jak wykazały badania, jest na tyle duże, że T. caramanicus może stać się naturalnym źródłem antyoksydacyjnych substancji, które mogą znaleźć zastosowanie m.in. w przemyśle farmaceutycznym.

Oprac.: Janina Tomczak

Źródło: Ghomi , Ebrahimabadi, GC/MS analysis and in vitro antioxidant activity of essential oil and methanol extracts of Thymus caramanicus Jalas and its main constituent carvacrol. Food Chemistry 115 (2009) 1524–1528.