Atopowe zapalenie skóry (AD od ang. atopic dermatitis) jest częstym schorzeniem dermatologicznym o podłożu alergicznym. Szacuje się, że cierpi na nie 15% dzieci. Z AD związane są uczulenia na różnego rodzaju alergeny, intensywny świąd skóry i w konsekwencji drapanie się, które zaostrza proces zapalny. Podłoże molekularne choroby jest słabo poznane. Grupa badawcza ze Szpitala Dziecięcego w Bostonie wzięła te zjawiska pod lupę.
W zmienionej chorobowo skórze osób z AD wykazano zwiększoną ekspresję IL-21 i jej receptora IL-21R. IL-21R obecny jest nie tylko na keratynocytach, ale również wzdłuż połączenia skórno-naskórkowego, gdzie występuje w postaci charakterystycznych ziarnistości. Natomiast w skórze zdrowej nie wykrywa się IL-21, a poziom IL-21R jest niewielki.
Naukowcy chcieli sprawdzić, czy mechaniczne drażnienie (drapanie) może wpływać na poziomy IL-21 i IL-21R. I tak u zdrowych myszy po 8 godzinach występowało dwukrotne zwiększenie mRNA dla IL-21R. Wzrost ten spowodowany jest uwalnianiem odpowiednich białek przez pobudzone drapaniem komórki tuczne.
Obecność IL-21R jest niezbędna w procesie uwrażliwiania na antygeny. U szczepów myszy pozbawionych genu dla tego receptora nie można wywołać uczulenia na antygen. Nie obserwuje się wówczas objawów alergii, jak również brak ekspresji charakterystycznych cytokin (IL-4 i IL-13). Co więcej, nieobecne są także wykładniki układowej odpowiedzi na alergen-komórki układu odpornościowego śledziony są niepobudzone.
Z kolei ilość komórek dendrytycznych, które wspomagają aktywację limfocytów T, jest u tych szczepów myszy niezmieniona, co dowodzi, że komórki te są pobudzone niezależnie od ścieżki sygnałowej IL-21/IL-21R.
Defekt odpowiedzi układowej polega na upośledzonej migracji pobudzonych alergenem komórek dendrytycznych do okolicznych węzłów chłonnych. Komórki te są pozbawione kluczowego dla migracji receptora CCR7.
Zablokowanie ścieżki sygnałowej zależnej od IL-21/IL-21R powinno zatem znieść objawy atopowego zapalenia skóry. Tak jest w istocie-po podaniu rozpuszczalnego receptora, który neutralizował krążącą interleukinę, stan uczulonych myszy uległ wyraźnej poprawie. Nastąpiło również zmniejszenie migracji komórek dendrytycznych.
Podsumowując, nieobecność receptora IL-21 skutkuje zmniejszoną migracją komórek dendrytycznych do węzłów chłonnych i co się z tym wiąże, zmniejszoną prezentacją antygenów (alergenów) i osłabieniem reakcji zapalnej w skórze. IL-21 i IL-21R są obecne w skórze osób z atopowym zapaleniem skóry, zaś nieobecne w skórze osób zdrowych, co czyni te białka obiecującym celem terapeutycznym w leczeniu AD.
Oprac.: Małgorzata Kwapisiewicz
Źródło: Journal of Clinical Investigation 119(1): 47-60 (2009)
