Ozon stanowi jeden z głównych składników tzw. smogu fotochemicznego. Rozwój motoryzacji sprawia, ze poziom ozonu w atmosferze na ulicach miast waha się w granicach od 0,2 do 1,2 ppm. Przewiduje się, ze dalszy wzrost zawartości ozonu w powietrzu wywoła szereg niekorzystnych efektów nie tylko na układ oddechowy, ale również na skórę.
Ozon jest bowiem w stanie uszkodzić barierę naskórkową. Efekt ten wynika ze zdolności ozonu do generowania wolnych rodników w wyniku reakcji z lipidami naskórka. Reakcje związane ze stresem oksydacyjnym są obserwowane także w głębiej leżących warstwach naskórka.
Naukowcy z uniwersytetu w Wisconsin badali wpływ występujących w atmosferze stężeń ozonu na ludzkie keratynocyty. Określali przede wszystkim zmiany w ekspresji rodziny cytochromów P450 (CYP) będących układem enzymatycznym odpowiedzialnym za odtruwanie komórkowe, tzn. za biotransformacje wielu szkodliwych substancji, w tym związków rakotwórczych.
Jak pokazały badania, ekspozycja keratynocytów na ozon w stężeniu 0,3 ppm zaskutkowała wzrostem ekspresji CYP1A1, CYP1A2 i CYP1B1 zarówno na poziomie białka, jak i mRNA. Kolejnymi konsekwencjami ekspozycji były translokacja tzw. wodorowego receptora arylowego (AhR od aryl hydrocarbon receptor) do jadra komórkowego oraz fosforylacja receptora dla naskórkowego czynnika wzrostu EGF. Dalszymi zjawiskami, związanymi z aktywacja receptora EGF była aktywacja 3-kinazy fosfatydyloinozytolowej (PI-3K), kinazy białkowej B (Akt), oraz tzw. kinaz aktywowanych przez miogeny (MAPKs).
Co więcej, po wyciszeniu genu dla AhR za pomocą siRNA ekspozycja na ozon nie indukowała cytochromów P450. Efekt taki nie występował natomiast po wyciszeniu genu dla EGFR.
Fakt ten pokazuje, ze aktywacja AhR, ale nie EGFR jest bezpośrednio związana z indukcja CYP. Badanie potwierdza również, ze ozon wywołuje silny efekt toksyczny na ludzki naskórek.
Oprac.M.Kwapisiewicz
Na podst. Farrukh Afaq, Mohammad Abu Zaid, Edward Pelle, Naghma Khan, Deeba N. Syed, Mary S. Matsui, Daniel Maes ,Hasan Mukhtar. Aryl Hydrocarbon Receptor Is an Ozone Sensor in Human Skin. Journal of Investigative Dermatology (2009) 129, 2396–2403; doi:10.1038/jid.2009.85
