Zobojętnienie fizjologicznie kwaśnego odczynu warstwy rogowej niesie ze sobą szereg negatywnych konsekwencji dla naskórka. Najważniejszymi są zaburzenie jego spójności i przepuszczalności. Związane jest to z aktywacją grupy enzymów-tzw. proteaz serynowych.

Enzymy te przyczyniają się do:

- inaktywacji enzymów biorących udział w przemianach lipidów

- degradacji białek tworzących struktury łączące komórki-desmosomy.

Skoro, więc podwyższenie pH uszkadza strukturę i funkcje naskórka, pojawiło się pytanie, czy obniżenie pH przyniosłoby skutek odwrotny. Postawiła je międzynarodowa grupa badawcza skupiająca naukowców z ośrodków w Belgii, Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Celem badania było sprawdzenie, czy dodatkowe zakwaszenie naskórka poprawi jego właściwości. Do obniżenia pH mysiego naskórka użyto kwasów polihydroksylowych (PHA), kwasu laktobionowego (LBA) i glukonolaktonu (GL). Po wykonaniu przyżyciowych badań obrazowania z użyciem fluorescencji okazało się, że z tych trzech substancji kwasy polihydroksylowe obniżają pH „najlepiej”- tzn. na całej grubości warstwy rogowej.

Eksperyment przyniósł bardzo interesujące rezultaty. Zakwaszenie za pomocą PHA poprawiło funkcjonowanie naskórka jako bariery, o czym świadczy zwiększenie aktywności dwóch kluczowych enzymów błonowych wytwarzających ceramidy: beta-glukocerebrozydazy i kwaśnej sfingomielinazy.

Wzrost pH zaskutkował także zwiększeniem spoistości naskórka. Było to związane z obniżeniem tempa rozkładu przez proteazy serynowe desmogleiny 1- glikoproteiny odpowiedzialnej za połączenia międzykomórkowe. Ponadto w dolnych częściach warstwy rogowej zaobserwowano wynikający z innych mechanizmów wzrost ekspresji desmogleiny 3.

Autorzy pracy mają nadzieję, że ich publikacja przyczyni się do dalszych badań nad wykorzystaniem zakwaszenia naskórka w leczeniu dermatoz przebiegających z zaburzeniami spójności i przepuszczalności naskórka.

Oprac.: M.Kwapisiewicz
Na podst.: Hachem JP et al.: Acute Acidification of Stratum Corneum Membrane Domains Using Polyhydroxyl Acids Improves Lipid Processing and Inhibits Degradation of Corneodesmosomes. Journal of Investigative Dermatology. doi: 10.1038/jid.2009.249