Ceramidy warstwy rogowej są głównymi determinantami funkcji bariery skórnej. Ich obecność i prawidłowa struktura warunkuje ochronę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi oraz hamuje utratę wody i innych cennych składników przez skórę. Pomimo, że ich fizjologiczna i patologiczna rola została szeroko zbadana, do dziś nie ustalono żadnej zależności pomiędzy ich strukturą i funkcją.

Z uwagi na trudności w otrzymaniu naturalnych ceramidów i ograniczenia w ich biodostępności, duże nadzieje wiąże się z zastosowaniem ich syntetycznych analogów, tzw. pseudoceramidów w kosmetykach. Jednak, jak wskazują przedstawione poniżej badania, właściwości syntetycznych analogów mogą znacznie różnić się od naturalnie występujących ceramidów.

Badacze z Uniwersytetu Karola w Pradze, zsyntetyzowali szereg krótko-łańcuchowych analogów ceramidów zawierających: polarną główkę identyczną do ceramidów NS, sfingozynę o długości 12 węgli i łańcuch acylowy o długości od 2 do 12 węgli. Ich wpływ na przepuszczalność skóry został zbadany za pomocą świńskiej skóry i 2 modelowych leków; teopyliny i indometacyny. Efekt działania syntetycznych ceramidów  porównano z fizjologicznie występującym ceramidem NS.

Wyniki wykazały, że długość łańcucha ceramidu była kluczowa dla funkcjonowania bariery skórnej. Ceramidy z łańcuchami o długości od 4 do 8 węgli zwiększyły przepuszczalność skóry dla obu leków nawet 10.8 razy, przy czym efekt maksymalny uzyskano przy 6-węglowym łańcuchu acylowym. Nie zaobserwowano wzrostu w przepuszczalności skóry dla ceramidów z łańcuchami acylowymi o 2 i 12 węglach ani dla ceramidu NS.

Związek pomiędzy długością łańcucha acylowego ceramidu a jego zdolnością do zaburzania funkcji bariery skórnej wykazał uderzające podobieństwo do zachowania krótko-łańcuchowych ceramidów  w membranach sfingomielinowych/fosfolipidowych i potwierdził, że krótko-łańcuchowe ceramidy nie zachowują się jak ceramidy naturalne. W związku z tym, konieczne są dalsze badania, które pozwolą na wyjaśnienie zależności pomiędzy strukturą naturalnych i syntetycznych ceramidów a ich wpływem na funkcjonowanie bariery skórnej.

Więcej opracowań najnowszego numeru  Skin Pharmacology and Physiology w dziale:

PRASA BRANŻOWA_zagraniczna  (link)

Oprac.: Dariusz Ratman

Źródło:  J. Novotný, B. Jan Sová, M. Novotný, A. Hrabálek, K. Vávrová. Short-Chain Ceramides Decrease Skin Barrier Properties. Skin Pharmacology and Physiology, 2009;22:22-30