Starzenie się skóry to proces nieuchronny. Naukowcy z Wielkiej Brytanii i USA postawili pod znakiem zapytania hipotezę, która za procesy starzenia obarcza winą komórki macierzyste. Adam Giangreco i wsp. porównali młode i stare komórki macierzyste skóry myszy by sprawdzić czy wraz z upływem czasu pojawiają się między nimi różnice.

Najbardziej widoczne efekty starzenia się skóry to wzrost wrażliwości na uszkodzenia i infekcje, gorsze gojenie się ran, utrata elastyczności, pojawienie się zmarszczek, wypadanie włosów i wzrost ryzyka wystąpienia procesów nowotworowych.

Komórki macierzyste przez całe życie u zdrowych ludzi utrzymują prawidłową postać skóry. Ich podstawową rolą jest podział. Stale się dzieląc jedna komórka potomna różnicuje się w odpowiednią komórkę skóry, natomiast druga dalej pozostaje komórką macierzystą i zachowuje zdolność do podziału.

Komórki macierzyste żyją długo. Dlatego uważa się, że bezpośrednią przyczyną procesu starzenia się skóry jest akumulacja w nich szkodliwych czynników i mutacji. Jednak naukowcy z Wielkiej Brytanii i USA rzucili cień na tę  hipotezę – wiadomo stawiając pytanie, czy i w jakim stopniu komórki macierzyste ulegają procesom starzenia.

W celu sprawdzenia czy pod wpływem czasu pojawiają się różnice pomiędzy młodym i starymi komórkami macierzystymi, Adam Giangreco i wsp. porównali młode i stare komórki macierzyste skóry myszy. Przeprowadzili kompleksowe badania wykorzystując techniki histoimmunofluorescencji, cytometrii przepływowej, histometrii, PCR i narzędzia bioinformatyczne. Analizie poddano m.in.: ilość komórek macierzystych, ich organizację i proces proliferacji.

Wyniki które uzyskali naukowcy sugerują, że z wiekiem:

- Liczebność komórek macierzystych nie zmienia się (jako markerów komórek macierzystych użyto CD34 i integryny alfa-6).

- Proliferacja w niewielkim stopniu spada, ale nie wśród komórek macierzystych.

- Rozwija się tkanka podskórna, kosztem skóry właściwej (Ryc. 1).

- Zmienia się wzór mieszków włosowych.

- Pogorszeniu ulegają wrodzone mechanizmy odporności - w starej skórze jest mniej limfocytów T i komórek dendrytycznych γδ TCR(+). Przy czym zwiększa się ogólna liczba komórek układu odpornościowego.

- Zmniejszeniu ulega ekspresja genu Igfbp3(insulin-like growth factor binding protein 3) – szlak przekaźnikowy IGF/Igfbp może regulować w skórze wzrost i różnicowanie poprzez modulację dostępności IGF

Ryc. 1. U osobników młodszych (A) grubsza jest skóra właściwa, a u osobników starszych (B) tkanka podskórna. Przy czym całkowita liczba komórek w skórze właściwej i tkance podskórnej jest podobna.

Podsumowując, wyniki naukowców wskazują na to, że komórki macierzyste są zachowane przez całe życie, w niezmienionej liczebności. Ponadto są naturalnie odporne na procesy starzenia. A sam proces starzenia skóry nie jest efektem pogarszającej się kondycji komórek macierzystych. Jego przyczyn należy szukać wśród lokalnych czynników skórnych lub czynników pochodzących z innych części ciała.

Oprac.: Artur Strzałkowski

Źródło: Adam Giangreco, Mei Qin, John E. Pintar and Fiona M. Watt: Epidermal stem cells are retained in vivo throughout skin aging; Aging Cell (2008)7, pp250–259