Nowy raport opublikowany kilka dni temu w USA Today stwierdza, że zmalało użycie ftalanów w preparatach kosmetycznych takich jak perfumy, dezodoranty, lakiery do paznokci i spraye do włosów. Ze względu na fakt, że ftalany mają negatywny wpływ na układ hormonalny, niektórzy producenci zaczęli ograniczać bądź konsekwentnie usuwać ze składu produktów te związki.

Obecnie w Unii Europejskiej ftalany: dibutylowy i dioktylowy znajdują się na liście substancji niedozwolonych do stosowania w kosmetykach. Najczęściej używany jest ftalan dietylowy, który m.in. wykorzystywany jest jako rozpuszczalnik czy skażalnik alkoholu etylowego (zgodnie z nowym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 25 czerwca 2008 r w sprawie środków dopuszczonych do skażania alkoholu etylowego: Dz. U. Nr 120, poz. 776).

Zakaz stosowania ftalanów (dibutylowego i dioktylowego) nie dotyczy Stanów Zjednoczonych.

Ftalany to pochodne kwasu ftalowego, sole bądź estry, mające m. in. zastosowanie jako plastyfikatory, nadające odpowiednią elastyczność wszelkim wyrobom plastikowym. Jesteśmy narażeni na kontakt z tymi związkami za pośrednictwem wody do picia (rur wodociągowych, pojemników na wodę), żywności (opakowań z plastiku, sprzętu gospodarstwa domowego), zabawek, farb, kapsułek leków, podłóg winylowych oraz kosmetyków.

Rys. Produkty zawierające ftalany.

Ekolodzy wezwali producentów do stopniowego wycofywania ftalanów na podstawie badań, które dowodzą, że związki te mogą odpowiadać za zakłócenia w rozwoju narządów płciowych u chłopców jak i mogą powodować przedwczesne dojrzewanie dziewczynek. Ftalany już w czasie życia płodowego obniżają produkcję testosteronu, co pociąga za sobą demaskulinizację płodu objawiającą się, po urodzeniu, zmniejszoną tzw. odległością anogenitalną. W dalszej konsekwencji, w życiu dorosłym, może to prowadzić do obniżonej jakości spermy i zwiększonej podatności na raka jąder. Testosteron jest hormonem mającym wpływ również na pozostałe tkanki ludzkiego ciała - w tym mózg.

Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych przez zespół dr Shanny Swan wykazują, że ponad jedna czwarta kobiet posiada we krwi ftalany w stężeniu przewyższającym to, które wpływa negatywnie na rozwój płodowy chłopców.

Analizy Campaign for Safe Cosmetics z 2002 roku wykazały, że ponad 70% z 72 testowanych produktów: dezodorantów, perfum, żeli, pianek i lakierów do włosów zawiera ftalany. Związki te nie są zwykle wymieniane na etykietach produktów, mogą także przechodzić do preparatu z opakowań. Dwanaście produktów zawierało w swym składzie więcej niż jeden rodzaj ftalanów, a pięć z nich zawierało bardzo duże stężenie ftalanu dietylu (DEP).

Do nowych testów naukowcy wybrali dwanaście produktów spośród tych perfum, dezodorantów i lakierów do włosów, które poprzednio zawierały wysoki poziom ftalanów.

Wyniki badań są bardzo interesujące. Okazuje się, że dziewięciu producentów zminimalizowało bądź nawet usunęło ftalany ze składu preparatów. Perfumy Diora Poison, w których stwierdzono poprzednio aż cztery rodzaje ftalanów (DBP, DEHP, BBP i DEP), okazały się tym razem wolne od tych związków.

„Niektóre firmy w końcu zauważyły i wzięły pod uwagę opinie konsumentów, którzy nie chcą używać do higieny osobistej toksycznych związków” – powiedziała w oświadczeniu Lisa Archer. Dla kontrastu John Bailey z Personal Care Products Association stwierdził, że nie widzi oznak tendencji prowadzącej do wycofania ftalanów. Uważa, że firmy ciągle zmieniają składniki perfum i nie mają powodu do rezygnacji z ftalanów. Zauważa też, że Agencja ds. Żywności i Leków (FDA- Food and Drug Administration) ocenia, że ftalan dietylu jest bezpieczny w tym zastosowaniu.

Rezultaty badań, zaprezentowane w raporcie, pokazują, że perfumy i wody toaletowe wcale nie muszą zawierać dużych ilości ftalanów. W odpowiedzi na apele grup ekologicznych, wymagania konsumentów i regulacje rządowe, przemysł kosmetyczny zmierza do zminimalizowania użycia tych kontrowersyjnych substancji.

Najczęściej stosowe ftalany:
•    Ftalan dietylowy (DEP)
•    Ftalan dimetylowy (DMP)
•    Ftalan dibutylowy (DBP)
•    Ftalan benzylowobutylowy (BBP)
•    Ftalan di(2-etyloheksylowy) (DEHP)


Oprac.: Monika Burczy

Źródło: 
„Fewer phthalates found in perfume, similar products” www.usatoday.com
„Fewer Phthalates Found in Cosmetics” Happy (12-2008)
A Little Prettier: „Cosmetic companies deny health problems related to phthalates, but are they secretly reformulating?” safecosmetics.org

Zdjęcia:
http://search.usatoday.com/search/search.aspx?fr=1&qt=img3,spell,slinks1,slinks2&nr=1&kw=phthalates&r=