Olejki eteryczne, naturalne kompozycje lotnych składników, od zarania dziejów towarzyszą człowiekowi w różnych aspektach życia. Oprócz ich wspólnej cechy – intensywnego zapachu – mogą posiadać wiele innych właściwości, m.in. właściwości przeciwzapalne.
Stwierdzono, że mogą one wykazywać działanie antybakteryjne, przeciwutleniające, przeciwzapalne a nawet przeciwnowotworowe.
Farfugium japonicum (L.) Kitamura (Fot. 1), w Polsce znana jako Języczka 'Crested Leopard' lub Języczka Japońska , to bylina, roślina zielna wieloletnia z rodziny Asteraceae. Naturalnym środowiskiem F.japonicum jest brzeg zbiorników wodnych, a także wilgotne łąki. Najliczniej występuje w krajach wschodniej Azji: w Korei, Chinach i Japonii. F.japonicum znalazła zastosowanie jako składnik wielu leków tradycyjnej, ludowej medycyny. Wykorzystywano ją jako lekarstwo m.in. na egzemę, przeziębienia, do gojenia otwartych ran, zapalenia oskrzeli, zapalenia węzłów chłonnych, a nawet jako lekarstwo na biegunkę i jako odtrutkę na zatrucia rybami.
Ryc. 1. Kwiaty Farfugium japonicum. Żródło: http://www.flickr.com/photos/jam343/1853805/
W tym roku Ji-Young Kim wraz ze swoim zespołem po raz pierwszy zbadał skład chemiczny olejku eterycznego kwiatów F.japonicum, oznaczając substancje stanowiące 78% całego składu olejku (Tab. 1). Koreańscy naukowcy także po raz pierwszy udokumentowali jego właściwości przeciwutleniające.
Ponadto, wykorzystując hodowlę in vitro makrofagów, potwierdzili działanie przeciwzapalne olejku eterycznego z F.japonicum. Działąnie to polegało na zahamowaniu uwalniania tlenku azotu (NO) i prostaglandyny E2 (PGE2) przez makrofagi stymulowane LPS-em. PGE2 powstaje w wyniku przekształcenia kwasu arachidonowego przez enzym cyklooksygenazę (COX-2) i jest mediatorem reakcji zapalnej, uwalnianym przez komórki układu odpornościowego. Natomiast NO jest uwalniany w rejonie zapalenia na skutek działalności syntazy tlenku azotu (iNOS).
Analiza ekspresji genów iNOS i COX-2 metodą RT-PCR potwierdziła, że obniżona produkcja NO i PGE2 przez makrofagi, związana jest z obniżoną (na skutek działania olejku eterycznego) ekspresją wspomnianych genów.
W celu potwierdzenia bezpieczeństwa stosowania preparatu i oceny jego cytotoksyczności, naukowcy zbadali wpływ olejku na hodowlę (ludzkich) linii komórkowych fibroblastów skórnych i keratynocytów. W przypadku obu linii wykazano niski efekt cytotoksyczny, wskazujący na możliwość zastosowania preparatu na ludzkiej skórze.
Badania te stanowią pierwsze doniesienie o przeciwzapalnych właściwościach olejku z F.japonicum i wskazują, że może on być bezpiecznie wykorzystany jako składnik stosowanych powierzchniowo preparatów przeciwzapalnych, łagodzących objawy chorób skóry.
Tab. 1. Skład olejku eterycznego Farfugium japonicum. (Ji-Young Kim i wsp.; 2008).
Obecnie poznanych jest w przybliżeniu aż 3000 olejków eterycznych z czego tylko ok. 300 z nich znalazło zastosowanie. Być może wyniki badań Ji-Young Kim’a i wsp. pomogą w znalezieniu nowych zastosowań oraz w rozpowszechnieniu wykorzystania F.japonicum w kosmetykach.
Oprac.: Artur Strzałkowski
Źródło: Kim JY, Oh TH, Kim BJ, Kim SS, Lee NH, Hyun CG: Chemical composition and anti-inflammatory effects of essential oil from Farfugium japonicum flower; J Oleo Sci. 2008; 57(11):623-8.
