SRF (od ang. serum response factor, czynnik odpowiedzi surowicy) należy do starej ewolucyjnie rodziny czynników transkrypcyjnych. Reguluje ekspresję szeregu genów: regulatorów cyklu komórkowego i apoptozy, genów kluczowych dla procesu gojenia ran, a także białek cytoszkieletu (m.in. keratyny i białek adhezyjnych), co wskazuje na jego istotną rolę w morfogenezie i utrzymaniu homeostazy skóry.
W celu dokładniejszego poznania mechanizmów działania SRF, Sabine Werner i wsp. z Instytutu Biologii Komórki w Zurychu zbadali ekspresję SRF w keratynocytach skóry zdrowej, zranionej oraz zmienionej chorobowo.
Metodami western blot i immunohistochemii wykazano zmniejszoną ekspresję SRF w skórze dotkniętej łuszczycą, liszajem płaskim czy lichenizacją na podłożu atopowego zapalenia skóry, a więc chorobami związanymi z zaburzeniami keratynizacji i migracji keratynocytów.
Prześledzono również zmiany w ekspresji SRF podczas gojenia ran u myszy. Okazało się, że poziom SRF koreluje ujemnie z tempem proliferacji keratynocytów, osiągając minimum 4. dnia, kiedy to namnażanie się komórek jest najintensywniejsze.
Co więcej, poziom mRNA dla SRF utrzymuje się na stałym poziomie, co pozwala sądzić, że regulacja zachodzi na etapie posttranskrypcyjnym. Dalsze badania na myszach pokazały, że delecja genu dla SRF jest letalna ( u zarodków wystąpiły rozległe obrzęki, pęcherze i krwotoki). Natomiast u myszy z mutacją nabytą po urodzeniu obserwowano charakterystyczne zmiany skórne makro- i mikroskopowo podobne do tych występujących w łuszczycy.
Dokładniejsza charakterystyka skóry myszy z mutacją Srf wykazała zmiany w polimeryzacji głównego białka cytoszkieletu aktyny, zredukowaną liczbę desmosomów (połączeń między keratynocytami) oraz hemidesmosomów (połączeń keratynocyt-błona podstawna). Zaburzony był również proces różnicowania komórek naskórka- nie wykazano obecności białek charakterystycznych dla dojrzałych keratynocytów.
Wykonano również badania pod kątem obecności stanu zapalnego- dowiodły one obecności nacieku z granulocytów obojętnochłonnych, limfocytów CD3(+), komórek tucznych, jak również zwiększonej ekspresji białek MHC klasy II. Podwyższony był także poziom prozapalnej cytokiny IL-1β.
Przeprowadzono również próby z siRNA (wyciszającym ekspresję genu Srf ), które pokazały zaburzenia kształtu i migracji keratynocytów, jak również tworzenia połączeń komórka-komórka. Co ciekawe, nie wykazano zwiększonego tempa proliferacji komórkowej, co może świadczyć, że jest to zjawisko wtórne, związane z procesem zapalnym.
Podsumowując, przeprowadzone na ludzkiej i mysiej skórze eksperymenty pokazały, że białko SFR jest jednym z kluczowych regulatorów homeostazy. Zaburzenia jego funkcji skutkują nieprawidłowościami w budowie i dojrzewaniu keratynocytów, jak również indukują odpowiedź zapalną, która z kolei odpowiada za hiperproliferację komórek naskórka.
Oprac.: M.Kwapisiewicz
Źródło: Heidi Koegel,Lukas von Tobel, Matthias Schäfer, Siegfried Alberti, Elisabeth Kremmer, Cornelia Mauch, Daniel Hohl, Xiao-Jing Wang, Hans-Dietmar Beer,1Wilhelm Bloch, Alfred Nordheim, and Sabine Werner: Loss of serum response factor in keratinocytes results in hyperproliferative skin disease in mice, J. Clin. Invest. doi:10.1172/JCI37771.
