Jedną z głównych przyczyn starzenia się skóry są wolne rodniki. Uważa się, że powierzchowne stosowanie antyoksydantów może neutralizować skutki działania wolnych rodników. Tym samym zahamować procesy starzenia skóry. W artykule przedstawiono najpopularniejsze antyoksydanty stosowane do ochrony skóry.
Jedną z głównych przyczyn starzenia się skóry są wolne rodniki. Te silnie reaktywne cząsteczki z niesparowanymi elektronami niszczą różne struktury komórki: DNA, białka i błony komórkowe. Oprócz tego mogą doprowadzi do powstania stanów zapalnych. Organizm posiada naturalne mechanizmy obrony przed wolnymi rodnikami – za pomocą enzymów (dysmutaza nadtlenkowa, katalaza, peroksydaza glutationowa) i za pomocą antyoksydantów (Wit. E, Wit. C, glutation, ubichinon).
Uważa się, że powierzchowne stosowanie antyoksydantów może neutralizować skutki działania wolnych rodników. Tym samym zahamować procesy starzenia skóry. Obecnie wiele antyoksydantów jest sprzedawanych jako preparaty przeciwzmarszczkowe. Istotny wpływ na działanie przeciwzmarszczkowe ma tylko witamina C. Jednak jest to działanie nie antyoksydacyjne ale odbywające się poprzez oddziaływanie na tworzenie kolagenu. Więc choć pozostałe antyoksydanty nie mogą leczyć zmarszczek to poprzez swoje właściwości mogą zapobiegać ich powstawaniu.
Antyoksydanty stosowane w kosmetykach muszą spełniać dwa kryteria:
1. Muszą zachować trwałość w produkcie. Antyoksydanty są nietrwałe – łatwo ulegają utlenianiu i dezaktywacji.
2. Muszą być w odpowiedni sposób absorbowane przez skórę i docierać do jej odpowiednich struktur.
Poniżej krótko przedstawiono najpowszechniej stosowane antyoksydanty.
Witamina E (tokoferol)
Ryc. 1 Witamina E (PubChem).
Witamina E jest antyoksydantem rozpuszczalnym w tłuszczach. Do jej głównych źródeł należą warzywa, nasiona oraz mięso. Istnieje 8 izoform witaminy E – dzielą się na tokoferole i tokotrienole. Najaktywniejszą formą jest alfa-tokoferol. Badania wykazały, że stosowanie alfa-tokoferolu działa ochronnie na skórę zmniejszając uszkodzenia wywołane promieniowaniem UVB. U ludzi, stosowany w kremach do twarzy, spowalnia starzenie skóry wywołane słońcem.
Nowe badania wykazały, że stosowanie kombinacji antyoksydantów daje jeszcze lepsze efekty w zakresie ochrony przed słońcem. Na przykład połączenie witamin E i C.
Koenzym Q10
Koenzym Q10 (CoQ10) to ubichinon, antyoksydant rozpuszczalny w tłuszczu. Obecny we wszystkich ludzkich komórkach. Jest elementem łańcucha oddechowego. Jego bogatym źródłem są ryby i owoce morza. 95% Energii w organizmie jest dostarczana z udziałem CoQ10. CoQ10 hamuje ekspresję kolagenazy podczas ekspozycji na promieniowanie UVA. Choć przeprowadzono mało badań na temat działania CoQ10 na skórę, jest on bardzo popularnym dodatkiem w kosmetykach. Do tej pory nie odnotowano żadnych efektów ubocznych stosowania CoQ10.
Idebenon
To syntetyczny analog CoQ10. Wykazano, że jest silniejszy niż sam CoQ10 i inne znane antyoksydanty. Badania na ludziach wykazały, że ma wpływ chroni on skórę przed fotostarzeniem.
Likopen
Likopen to bardzo silny antyoksydant, z grupy karotenoidów, obecny w czerwonych owocach i warzywach. Jego działanie ochronne zostało udowodnione na mysich modelach badawczych. Pomimo ograniczonej ilości danych dotyczących jego wpływu na ludzi, jest bardzo często stosowany w kosmetykach.
Witamina C (kwas askorbinowy)
Wit. C u ludzi pochodzi jedynie ze źródeł egzogennych – z pożywienia. Jeszcze do niedawna sądzono, że największe jej ilości znajdują się w owocach cytrusowych. Nowe badania wykazały, że występuje ona również w dużych ilościach w liściach pietruszki, czerwonej papryce, oraz w dzikiej róży. Witamina C przeważnie występuje w zredukowanej formie – jako kwas askorbinowy. Utleniona forma dehydro-L-askorbinian, występująca w śladowych ilościach, może z powrotem przekształcić się w kwas askorbinowy. Jednak, w przypadku nieodwracalnego rozerwania pierścienia laktonowego, dochodzi do powstania formy nieaktywnej. Dlatego preparaty z witaminą C powinny być przechowywane w szczelnych i chroniących przed światłem opakowaniach. Prowadzono wiele badań nad działaniem witaminy C na skórę. Zarówno in-vitro jak i in-vivo. Badania te wykazały ochronny wpływ w stosunku do promieniowania UVA i UVB. Wykazano również, że dodatek witaminy C wspomagał działanie filtrów do opalania. Witamina C ma także korzystny wpływ na skórę po opalaniu. Zmniejsza powstały rumień i zmiata powstałe reaktywne formy tlenu.
Ponadto, witamina C pełni w organiźmie rolę nie związaną z właściwościami antyoksydacyjnymi. Uczestniczy w produkcji kolagenu przez fibroblasty. Może także redukować produkcję elastyny (mechanizm nieznany). Istnieją także doniesienia na temat redukukcji zmarszczek po powierzchniowym zastosowaniu witaminy C.
Zielona herbata
Ten popularny napój to ekstrakt z rośliny Camellia sinensis. W zielonej herbacie występują głównie 4 antyoksydanty z grupy polifenolowych katechin. Najbardziej aktywna jest epigallokatechina. Polifenole obecne w zielonej herbacie posiadają właściwości nie tylko antyoksydacyjne, ale także przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Polifenole te mogą być również stosowane powierzchniowo. Patrząc na liczbę przeprowadzonych badań in-vitro i in-vivo można stwierdzić, że zielona herbata jest najczęściej badanym antyoksydantem. Stosowanie naskórne polifenoli z zielonej herbaty hamuje procesy nowotworowe, redukuje rumień, uszkodzenia DNA oraz wspomaga układ odpornościowy.
Sylimaryna
Otrzymywany z Silybum marianu (Ostropest plamisty), jest flawonoidem. Główny składnik – silibinin – jest uważany za najaktywniejszy biologicznie, z silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi. Badania in-vitro wykazały, że stosowany powierzchniowo ma działanie fotoochronne.
CoffeeBerry®
CoffeeBerry® to komercyjna nazwa antyoksydantu otrzymanego z owoców kawy arabskiej (Coffea arabica). Wykazano, że posiada silniejsze właściwości antyoksydacyjne od zielonej herbaty, ekstraktu z granata, witaminy C i E. W skład CoffeeBerry® wchodzą polifenole o dobrze poznanych właściwościach antyoksydacyjnych. Do tej pory wykazano, że 6 tygodni stosowania CoffeeBerry® z 1% polifenoli poprawia ogólny wygląd skóry twarzy. Nie stwierdzono także skutków ubocznych u pacjentów z wrażliwą skórą.
Resweratrol
To związek fenolowy zawarty w winie, winogronach, orzechach, owocach. Badania in-vitro i in-vivo pokazały, że powierzchniowe stosowanie chroni przed promieniowaniem UVB. Potrzebne są jednak dalsze badania nad wpływem resweratrolu na skórę.
Pestki winogron (Vitis vinifera)
Bogate w proantocyjanidy (flawonoidy), o silnych zdolnościach do zmiatania wolnych rodników. Wykazano, że ekstrakt z pestek winogron jest pod tym względem silniejszy od witamin C i E.
Granat (Punica granatum)
Granat jest bogaty w polifenole. Wykazano, że powierzchniowe stosowanie ekstraktu z granata pomaga w odnowieniu katalazy, peroksydazy i dysmutazy nadtlenkowej.
Genisteina
Genisteina jest izoflawonoidem obecnym w soi. Ma zdolność hamowania uszkodzeń DNA, spowodowanych stresem oksydacyjnym. Stosowana powierzchniowo chroni skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez promieniowanie UVB. Stosuje się ją w kremach z filtrami do opalania, w kremach nawilżających i innych preparatach odmładzających skórę.
Pyknogenol
Jest to wyciąg z kory sosny śródziemnomorskiej (Pinus pinaster). Zawiera flawonoidy i inne polifenole o właściwościach antyoksydacyjnych. Badania przeprowadzone na ludziach wykazały, że po podaniu doustnym ekstraktu, do powstania rumienia konieczne było zastosowanie znacznie silniejszego promieniowania, niż w przypadku grupy kontrolnej.
Nikotynoamid
Nikotynoamid to aktywna biologicznie forma witaminy B3. Oprócz właściwości antyoksydacyjnych wykazuje on także właściwości przeciwzapalne, depigmentacyjne i immunomodulacyjne. Stosowanie nikotynoamidu poprawia teksturę i barwę skóry, redukuje zmarszczki i hiperpigmentację.
Wykorzystanie antyoksydantów w ochronie skóry jest bardzo obiecujące. Jednak potrzebna jest większa liczba badań klinicznych na temat działania ochronnego i spowalniającego procesy starzenia się skóry. Badania przeprowadzone do tej pory sugerują, że stosowanie kombinacji antyoksydantów może mieć efekt synergistyczny. Inne badania sugerują również, że jednoczesne stosowanie powierzchniowe i pokarmowe prowadzi do poprawienia efektów. Obecnie z pewnością można stwierdzić, że stosowanie powierzchniowe antyoksydantów jest bezpieczne. Jednak dokładne poznanie ich sposobów działania pozostaję kwestią otwartą.
Oprac.: Artur Strzałkowski
Źródło: Bogdan Allemann I, Baumann L.: Antioxidants used in skin care formulations; Skin Therapy Lett. 2008 Sep;13(7):5-9.
Zobacz także:
PRASA BRANŻOWA - POLSKA:
Znaczenie antyoksydantów w prewencji i leczeniu wybranych stanów chorobowych
PRASA BRANŻOWA ZAGRANICZNA:
